Let go of the history and dream for a good future

by Zohra Poladli

On the way to Bakuriani… A Georgian folk song “Magnolia” is playing in the bus. I’m gazing at the snowy mountains and enjoying the music. Finally we reach our destination. The bus with the Armenian participants reached the venue just 5 minutes ahead of us. It is all about to start and I’m excited! During our Skype calls everything was fine, but meeting face-to-face – I don’t know what to make of it.

It is our first day, everyone gathered inside the large conference hall – introductions by the organizers, energizers, etc. In the evening, everyone scatters despite us wanting to meet, talk; it feels as if there is emptiness in the middle.

Actually, it was not my first time meeting youth from Armenia. I have met and made friends with them many times before. However, the topic of this meeting is somewhat confusing. Whatever it is, I am taken over by this hard-to-comprehend “enemy country” understanding. It feels as if this understanding stuck to us like mud would after a rainy day. And the main reason of this state of mine is not knowing how the youth form the other side is going to accept us. I wondered what they thought of us. Though we’ve gathered here for a peaceful purpose, the reason behind the gathering makes a human being take a step back. Though the aim is beautiful, the reason is hurtful. There is a great barrier in front of us called History! I’m scared of thinking about the History.

At last day two, and the dialogue begins. We are separated into different groups – decided in advance – for the discussions. I face what I feared. Like a boomerang, or getting the energy that we have transmitted – it turns out that the first thing we are discussing is History. I used to love History classes at school. I used to get interested and read about everything I heard. As time went by, I realized that History was not only about the timelines I studied at school. I could no longer see any honesty in History and began running away almost from all the discussions on History. I think knowing History is fine, but discussing it not so much. Especially when that very History brought sorrow to both sides. I think everyone has their own history that they see as truth. How can I discuss someone else’s truth standing in front of me? But there was no escape… Everything began with History.

There are moments during the history discussion when we laugh, cry, feel unheard or offended, upset but most importantly we loved each other more day after day. During six days, we discussed everything about each other’s histories, talking about the causes and the solutions of this conflict.

Amidst all of this, I am feeling sorry. How is it possible that these two people with common thoughts and culture have distanced themselves from each other? I feel sorry for the present situation, thinking of all the beautiful things these people could do together. I feel sorry for the years already lost, and for the years we are still losing.

I remember a story I read when I was a child. There is a huge mulberry tree in the garden of the father. All his children grew up in the shadow of that tree. But one day the children grow older and can no longer fit into the small yard. So they decide to split the garden. They draw a line right through the middle of the mulberry tree and the garden and split it in two. As a result, there are no more memories, no shadow left. The brothers also stop talking. Once again, the time goes by, and the children of the brothers grow up and fall in love with each other. The fathers strongly oppose this relationship. But one morning as the two families wake up, they see that some part of the fence is blown away and that there is a tiny mulberry tree planted. After that, the relationship between the two brothers change and life changes for the better.

We can relate our problem to that story, considering Caucasus as the father’s garden. Caucasus is an area with ancient history, distinguished by its nature and geo-strategic conditions. Azerbaijan, Armenia, and Georgia are connected by the Greater Caucasus Mountains. Imagine you are walking up and down on the hills of those mountains. Perhaps, the children of that old man, walked on the stems of that mulberry tree once upon a time. Today, there is no difference between that mulberry tree and the Caucasus. It too was cut, divided, and ruined by the border going right through its heart. But the love of the children changed the mistakes of the brothers. Just like our love we have built in one week. Now there is one thing we can do. Plant a new mulberry tree and watch after it with our love, hard work, and friendship. We can then share the fruits with all of the Caucasus.

I love the dream of future more than the memories of the past.

As for our dream, it is obvious to all: walk on the mountains of the Caucasus and pick its flowers together.

***

Tarixi bir kənara qoyub, gələcəyi düşünək.

Bakuriani yolunda Gürcü xalq mahnısı “Magnolia” səslənir, qarlı dağlara baxıram və musiqidən zövq alıram. Nəhayət gedəcəyimiz yerə varırıq. Bizdən elə 5 dəqiqə əvvəl Ermənistan gəncləri gedəcəymiz yerə çatmışdı. Hər şeyin başlamasına lap az qalıb. Həyəcanlıyam. Skype görüşlərində hər şey yolunda getmişdi. Amma üz-üzə görüşlə bağlı heç nə düşünə bilmirəm.

İlk gün böyük konfrans zalında hər kəs toplanır. Təşkilatçılarla tanışlıq, enerji oyunları və sair… Axşam hər kəs bir yerə dağılışır, ünsiyyət qurmaq üçün can atsaq da, sanki ortada bir boşluq var.

Əslində, bu Ermənistan gəncləri ilə ilk görüşüm deyildi. Bundan əvvəl də dəfələrlə görüşüb, çox gözəl dostluqlar qurmuşdum. Amma bu dəfə görüşün mövzusu çaşqınlıq yaradır. sanki üzərimizə çamur kimi yapışıb qalan “düşmən ölkə” anlayışı fərqinə varmaqda çətinlik çəkdiyim bir kompleksə salır məni. Kompleksimin ən başlıca səbəbi də qarşı tərəfin gənclərinin bizi necə qarşılayacaqlarıdır. Görəsən, onlar haqqımızda nə düşünür? Ali bir məqsəd üçün toplansaq belə, toplanma səbəbi insanı bir addım geri atmağa məcbur edir. Məqsəd gözəl olsa da, səbəb incidir. Tarix dediyimiz məfhum qarşımızı kəsir sanki.. Tarixi düşünməkdən qorxuram…

Nəhayət ikinci gün və təlim başlayır. Müzakirələr üçün əvvəlcədən təyin edilmiş qruplara bölünürük. Qorxduğum başıma gəlir. Enerjinin qaytarılması prosesi baş verir. Bizim ilk müzakirə edəcəyimiz şey tarixdir. Məktəb vaxtı tarix dəsrlərini çox sevirdim. Eşitdiyim hər şeylə maraqlanırdım və oxuyurdum. Zaman keçdikcə, əslində, tarixin yalnız mən oxuduğum anlardan ibarət olmadığını anlamışdım. Artıq tarixi səmimi qəbul edə bilmirdim və demək olar ki, uzun zamandır tarixin daxil olduğu müzakirələrdən qaçırdım. Mənə görə tarixi bilmək gözəl, müzakirə etmək isə çox pisdir. Üstəlik bu tarix hər iki tərəfə kədər gətiribsə. Hər kəsin özünə görə həqiqət saydığı bir tarixi olduğunu düşünürəm. Qarşımdaki insanın həqiqətini necə müzakirə edə bilərəm? Amma qaçış yoxdur. Hər şey elə burda da tarixlə başlayır. Gah küsürük,gah gülürük, gah da kədərlənirik, göz yaşlarımız bir-birinə qarışır, amma ən əsası gün keçdikcə bir-birimizi daha çox sevirik. Bir-birimizin tarixindən başlayıb 6 gün içində hər şeyi, bu problemə səbəb ola biləcək və onun həllində kömək edə biləcək hər şeyi müzakirə edirik..

Mən isə ən çox təəssüf hissi keçirdirəm. Necə olub da bu qədər yaxın düşüncədə olan, bu qədər ortaq mədəniyyət daşıyan insanlar bir-birindən uzaqlaşıb? Bu insanların əslində birlikdə necə gözəl işlər görə biləcəyini düşünüb, indiki halına görə təəssüf hissi keçirirəm, itirilmiş illərə və hələ də itirildiyinə görə kədərlənirəm.

Uşaq vaxtı oxuduğum bir hekayə yadıma düşür. Atanın həyətində böyük bir tut ağacı olur. Evin bütün uşaqları kölgəsində böyüyür və bir gün qardaşlar həyətdə yerləşə bilmir və onu bölmək istəyirlər. Həyətin düz ortasındaki tut ağacından sərhəd çəkirlər və tut ağacı kəsilir. Nəticədə nə xatirələr, nə də kölgə qalır. Qardaşlar da bir-biri ilə danışmır. Qardaşların övladları böyüyür və bir-birinə aşiq olur.. Atalar isə öz ədavətlərinə görə bu münasibətə etiraz edir. Nəhayət bir səhər yuxudan duranda həyətin ortasındaki hasarın bir hissəsinin uçduğunu və ortada kiçik bir tut ağacının əkildiyini görürlər. Tut ağacı əkildikdən sonra hadisələr müsbətə doğru cərəyan edir və xoşbəxt sonla da tamamlanır.

Bizim məsələmizdə də Qafqazı atanın böyük həyəti olaraq görə bilərik. Qafqaz çox qədim tarixə malik olan, həm təbiəti, həm geostrateji şəraiti ilə fərqlənən bir ərazidir. Böyük Qafqaz və Kiçik Qafqazın sayəsində bir-birinə birləşir Ermənistan, Gürcüstan, Azərbaycan. Dağlardan addımlayıb aşağıya yuxarıya gedirsən. Atanın övladları da bir zamanlar tut ağacının budaqlarında birlikdə belə gəzib, bəlkə də. Nəticə etibarı ilə bu gün Qafqazın tut ağacından fərqi yoxdur. O da kəsilib, bölünüb və həyətin düz ortasından keçən sərhədə görə məhv olub. Amma qardaşların səhvini övladların sevgisi dəyişib. Bizim bir həftədə coşan sevgimiz kimi. İndi edəcəyimiz bir şey var. Yenidən bir tut ağacı əkmək və sevgimizlə, dostluğumuzla onu böyütmək. Sonra da meyvəsini bütün Qafqaza paylamaq.

Gələcəyin xəyalını, keçmişin tarixindən daha çox sevirəm.

Xəyalımız isə hər kəsə bəllidir. Qafqazın dağlarında birlikdə gəzib, çəmənlərindən birlikdə gül dərmək.

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>